Kimi zaman ergenlikte başlayan bazı davranış ve düşünce biçimleri, kişinin yaşamının ilerleyen dönemlerinde de devam edebilir. Uzmanlara göre bu durum her zaman kişilik bozukluğu anlamına gelmese de, belirli kriterler karşılandığında profesyonel bir değerlendirme gerekir.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Feneryolu Tıp Merkezi’nden Psikiyatri Uzmanı Dr. Emine Yağmur Zorbozan, kişilik bozukluklarının tanı kriterleri, tedavi süreci ve türleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Her Zorlayıcı Davranış Kişilik Bozukluğu Değildir
Dr. Zorbozan, her bireyin kişiliğinde zorlayıcı yönler olabileceğini ancak kişilik bozukluğu tanısı için ciddi tanı kriterlerinin gerekli olduğunu vurguladı:
“Kişilik bozukluğu tanısı yalnızca bir psikiyatri uzmanı tarafından konulabilir. Ergenlik döneminde başlayıp yaşam boyu süren, bilişsel, duygusal ve sosyal işlevleri bozan problemler tanıda belirleyici unsurlardır.”
Tanı Kriterleri Nelerdir?
Kişilik bozukluğu tanısında şu durumlar dikkate alınıyor:
-
Ergenlikte başlayan ve günümüze kadar devam eden kalıcı problemler
-
Bilişsel, duygusal, dürtüsel alanlarda kendini tekrarlayan sorunlar
-
Kişiler arası ilişkilerde sürekli çatışma ve iletişim sorunları
-
Sorunların toplumsal, mesleki ve akademik yaşamı olumsuz etkilemesi
-
Durumun başka bir psikiyatrik hastalıkla açıklanamaması
Tedavi Ömür Boyu Sürebilir
Kişilik bozukluklarının tedavisinde uzun süreli psikoterapiler önemli rol oynuyor. Bazı vakalarda ömür boyu terapi gerekebileceğini belirten Dr. Zorbozan, kriz anlarında ilaç tedavisi ve gerektiğinde hastane yatışlarının da sürece dahil edilebileceğini söyledi.
“Duygu durumunun bozulduğu, dürtüselliğin arttığı, intihar düşüncelerinin oluştuğu durumlarda mutlaka ilaç tedavisi gerekir. Doğru bir tedaviyle kişiler arası ilişkiler düzelebilir ve sosyal işlevsellik korunabilir.”
Üç Kümede Sınıflandırılıyor
Kişilik bozuklukları, genel olarak üç ana kümede inceleniyor:
-
A Kümesi: Şizoid, Şizotipal, Paranoid
-
B Kümesi: Borderline, Antisosyal, Narsistik, Histrionik
-
C Kümesi: Obsesif Kompulsif, Bağımlı, Çekingen
💡 Özet Bilgi Kutusu
-
Kişilik bozukluğu tanısı yalnızca bir psikiyatri uzmanı koyabilir.
-
Tanı için ergenlikten beri süren ve yaşamı olumsuz etkileyen kalıcı sorunlar gerekir.
-
Tedavi süreci uzun solukludur, bazen ömür boyu terapi gerektirir.
-
İlaç ve hastane yatışı, gerekli durumlarda tedaviye eklenebilir.
-
Kişilik bozuklukları A, B ve C olmak üzere 3 kümede değerlendirilir.
Kaynak: Bihaber.TR